Choroby i szkodniki
Jako czynniki zmienności należy również wymienić czynniki patologiczne, tj. niektóre choroby bądź szkodniki, mogące wpływać na plon i zawartość substancji czynnych. W przypadku porażenia rośliny patogenem, plon jej spada, a przy masowym porażeniu – może obniżyć się do zera. Wiadomości dotyczące wpływu porażeń na zawartość substancji czynnych są bardzo skąpe. Zaledwie kilka prac, poświęconych temu zagadnieniu wskazuje, że efekty mogą być różne. Przeprowadzone w Rumunii przez F. Silva i I. Popa (1965) doświadczenia nad skutkami porażenia liści naparstnicy wełnistej przez wirus mozaiki tytoniowej wykazały ujemny wpływ porażenia na zawartość glikozydów nasercowych. Według Kowalskiego (1962) porażenie liści naparstnicy purpurowej przez grzyb Calletotrichum fuscum, Phyllosticta digitalis i Septoria digitalis wywołuje wprawdzie pewne zmiany ilościowe i jakościowe w zespole glłkozydów kordenolidowych, jednak zmiany te zachodzą jedynie w bezpośrednio porażonych częściach blaszek liściowych. Autor stwierdza, że liście, których połowa powierzchni jest pokryta plamami, zawierają jeszcze dość dużo kardenolidów i mogą być wykorzystane w przemyśle. Choroby grzybowe roślin olejkowych nie atakują samych gruczołków olejkowych. Stwierdzono to na przykładzie rdzy miętowej (Puccinia menthae). Badania wykazały, że wystąpienie rdzy nie zmniejsza ilości olejku w liściu, jednak wpływa niekorzystnie na rozwój plon liści, a przez to i na plon olejku.
