Surowiec maku
Nasiona maku zawierają 38 – 56% oleju o wysokich walorach smakowych i zawartości 20-24% tokoferoli (wit. E) oraz 18-25% białka, 5,15% popiołu, o składzie K2O – 70%, Na2O – 0,05%, CaO — 1,82%, MgO – 0,49%, P2O5 – 1,62%, SO2 — 0,10%, SiO2 — 0,17% i Cl -0,24%. Cała roślina, a zwłaszcza makówki, zawierają alkaloidy o działaniu leczniczym i narkotycznym. Dotychczas wyodrębniono i poznano strukturę 25 alkaloidów, należących do dwóch grup, a mianowicie: fenan-trenu, jak morfina, kodeina i tebaina oraz alkaloidy z grupy izochinoliny – narkotyna, narceina, papaweryna i inne. Alkaloidy w roślinie są zlokalizowane w soku mlecznym, zwanym opium, który uzyskuje się przez nacinanie makówek w odpowiedniej fazie ich rozwoju. Zastygły sok mleczny jest zbierany i ugniatany w postaci bochenków, których kształt i postać jest charakterystyczna dla kraju pochodzenia. Świeże opium jest miękkie i lepkie, w miarę wysychania twardnieje i staje się kruche. Dotychczas wyizolowano z opium ok. 45 alkaloidów. Zawartość morfiny w opium sięga 6-20%, narkotyny 4-10%, papaweryny 0,3-4,7%, tebainy 0,9-6,5%, kodeiny 0,2-0,8%, suma alkaloidów wynosi 15- 25%, w zależności od pochodzenia rośliny. Alkaloidy w opium występują w formie soli z kwasem mekonowym, mlekowym czy fumarowym. Oprócz alkaloidów stwierdzono około 7% substancji woskowych i tłuszczowych, 5- 10% kauczuku i żywic, związki pektynowe, gumowe, śluzowe, białkowe i inne. Głównymi producentami opium są: Indie, Iran, ZSRR, Bułgaria, Jugosławia, Turcja. W krajach europejskich mak uprawia się głównie w celu otrzymania nasion, zaś alkaloidy uzyskuje się przez ekstrakcję dojrzałych, suchych makówek po wymłóceniu nasion (metoda Kabay’a). Surowiec stanowią makówki z 7 – 10 cm częścią łodygi, nazywane słomą makową.
